Odznaka pułkowa

Znaki pamiątkowe mają w Polsce bogatą tradycję, sięgającą drugiej połowy XIX wieku. Narodzinom pamiątkowych znaków sprzyjały patriotyczne obchody ważnych dla polskiego narodu rocznic, które organizowane były często wbrew zakazom zaborców, zwłaszcza w zaborze rosyjskim i pruskim. Ukazywały się wówczas małe znaczki przypominające i popularyzujące zakazane w owym czasie symbole narodowe, na przykład herby i godło niepodległego państwa, wskrzeszające pamięć bochaterów walk o wolność i niepodległość na czele z Tadeuszem Kościuszko i Józefem Poniatowskim.

 

W latach 1918 - 1920 ukazała się w Wojsku Polskim duża ilość odznak upamiętniających powstanie wojskowych formacji. Od 1919 roku noszone odznaki musiały być rejestrowane w Sztabie Generalnym Naczelnego Wodza.

Wprowadzane odznaki miały za zadanie integrować społeczność pułku nie tylko żołnierzy służących w nim, lecz także osoby związane blisko z pułkiem, zasłużone dla niego, pielęgnujące tradycje pułkowe i dbające o jego dobre imię. Podczas wręczania odznaki, wojskowa orkiestra grała marsza pułkowego, a pododdziały prezentowały broń.

Wzór i regulamin odznaki 59 Pułku Piechoty Wielkopolskiej zatwierdzony został przez "Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych nr. 41, poz. 592 z 14 pażdziernika 1924 roku".

Odznaka o wymiarach 37,5 x 32,0 mm, wykonana była w kształcie tarczy, której górną część wypełniała płaskorzeżba orła z rozpostartymi skrzydłami, trzymającego w szponach bagnet nieco wysunięty z pochwy, a zdobyty na Niemcach. W dolnej części oznaki wyobrażany jest złamany pruski biało-czarny słup graniczny i pruska pikiel hauba (hełm pruski). Obok słupa granicznego zatknięty jest polski proporzec biało-czerwony, dalej liczba 59 i inicjały pułku.  Jest to przedstawione w sposób alegoryczny złamanie pruskiej potęgi, połączenie ziem polskich i wyraz gotowości do ich obrony.

Symbolikę tej odznaki tak wyjaśniono w projekcie regulaminu z 1924 roku:

  • Orzeł biały - poderwanie się narodu polskiego do walki o wolność.
  • Słup graniczny, a przy nim hełm - to zwycięstwo odniesione w walkach z Niemcami.
  • Proporzec biało-czerwony zatknięty obok słupa - oznaczał pełne oswobodzenie Ziemi Wielkopolskiej.
  • Bagnet w szponach orła, wysunięty nieco z pochwy - przedstawiał gotowość do przystąpienia 59 Pułku Piechoty Wielkopolskiej do dalszej obrony granic Rzeczypospolitej.

Odznaka jest jednoczęściowa, bita w tamboku, srebrzona i emaliowana. Spotyka się odznaki, które zamiast emalii były lakierowane, a także wykonane z alpaki, srebrzone i emaliowane.